Xiamen University Araştırmacıları: “Menin Proteini Yaşlanmayı Kontrol Eden Kritik Bir Biyolojik Anahtar Olabilir”

Çin’deki Xiamen University bünyesinde yürütülen ve bilim dünyasında dikkat çeken araştırma, yaşlanmanın beyindeki belirli biyolojik mekanizmalar tarafından kontrol ediliyor olabileceğine ilişkin yeni bulgular ortaya koydu. PLOS Biology dergisinde yayımlanan çalışmada, “Menin” adı verilen bir proteinin yaşlanma sürecinde kritik rol oynadığı belirtildi.

Araştırmanın baş yazarı Lige Leng liderliğindeki ekip, özellikle beynin metabolizma, hormon dengesi, uyku, stres tepkileri ve vücut sıcaklığını yöneten hipotalamus bölgesine odaklandı. Bilim insanları, hipotalamusun son yıllarda yaşlanmanın “komuta merkezi” olarak değerlendirildiğini ifade etti.

Hipotalamustaki Menin Seviyesi Yaşla Birlikte Azalıyor

Araştırmada, yaşlanan farelerin hipotalamus bölgesindeki Menin seviyelerinde belirgin düşüş tespit edildi. Azalmanın özellikle ventromedial hipotalamus olarak bilinen ve metabolik süreçlerle ilişkilendirilen nöronlarda görüldüğü aktarıldı.

Araştırmacılar, Menin aktivitesi azaltılmış özel fareler geliştirdi. Bu farelerde nöroinflamasyonun arttığı, deri dokusunun inceldiği, kemik yoğunluğunun azaldığı, denge problemleri oluştuğu ve bilişsel işlevlerin zayıfladığı gözlemlendi. Çalışmada ayrıca yaşam süresinde de kısalma görüldüğü kaydedildi.

Bilim insanları, elde edilen verilerin Menin’in yaşlanmaya karşı koruyucu işlev gördüğünü düşündürdüğünü belirtti.

D-Serin Üretimindeki Azalma Dikkat Çekti

Araştırmada öne çıkan bir diğer bulgu ise D-serin adlı amino asitle ilgili oldu. Öğrenme ve hafıza süreçlerinde rol oynayan D-serin seviyelerinin, Menin azalmasıyla birlikte düştüğü bildirildi.

Araştırmacılar, bu azalmanın D-serin sentezinde görev alan enzimin aktivitesindeki gerilemeden kaynaklandığını ifade etti. Söz konusu enzimin Menin tarafından düzenlendiği belirtildi.

D-serinin doğal olarak soya fasulyesi, yumurta, balık ve kuruyemiş gibi gıdalarda bulunduğu, ayrıca takviye formunda da kullanılabildiği aktarıldı.

Yaşlı Farelerde Bilişsel İyileşme Gözlendi

Araştırma kapsamında yaklaşık 20 aylık yaşlı farelerin hipotalamusuna doğrudan Menin geni aktarıldı. Uygulamadan 30 gün sonra öğrenme kapasitesinde artış, hafıza performansında iyileşme, denge becerilerinde gelişme ve kemik yoğunluğunda toparlanma gözlendi.

Araştırmacılar ayrıca, hafıza oluşumunda önemli rol oynayan hipokampus bölgesinde D-serin seviyelerinin de yükseldiğini belirtti.

Yalnızca D-serin takviyesi verilen yaşlı farelerde ise üç hafta sonunda bilişsel performansın iyileştiği ancak deri ve kemiklerdeki yaşlanma belirtilerinin değişmediği kaydedildi. Bilim insanları, bu durumun Menin’in yaşlanmayı birden fazla biyolojik mekanizma üzerinden etkilediğine işaret ettiğini ifade etti.

Hipotalamus Yaşlanma Araştırmalarının Merkezinde Yer Alıyor

Son yıllarda yayımlanan çalışmalar, hipotalamusun yaşlanma sürecinde merkezi rol oynayabileceğine dair bulgular ortaya koyuyor. Nature Communications dergisinde 2024 yılında yayımlanan başka bir araştırmada da hipotalamusta yaşa bağlı epigenetik değişimlerin meydana geldiği belirtilmişti.

Bilim insanları, oksitosin ve GnRH gibi hormon yollarının da yaşlanma ve beyin sağlığıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.

Araştırmanın baş yazarı Lige Leng, “Menin seviyesinin yaşla birlikte hipotalamusta azalmasının, yaşlanmayı tetikleyen faktörlerden biri olabileceğini düşünüyoruz. Menin, yaşlanmanın genetik, iltihabi ve metabolik faktörlerini birbirine bağlayan kilit protein olabilir. D-serin ise bilişsel gerileme için umut verici bir tedavi adayıdır.” ifadelerini kullandı.

Araştırmacılar, çalışmanın şu aşamada yalnızca fareler üzerinde gerçekleştirildiğini ve insanlarda güvenlik ile etkinlik çalışmalarına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Çalışmada ayrıca Menin’in neden yaşla azaldığı, etkilerin ne kadar sürdüğü ve D-serin kullanımının uzun vadeli sonuçlarının henüz bilinmediği kaydedildi.

Kaynak: CUMHA - CUMHUR HABER AJANSI